201607.20
0
0

Η υπαγωγή των οφειλών προς το Δημόσιο στο νόμο Κατσέλη

Το 2010 εντάχθηκε στο ελληνικό νομοθετικό πλαίσιο ο Ν. 3869/2010 για τα υπερχρεωμένα φυσικά πρόσωπα, γνωστός στο ευρύ κοινό και ως νόμος Κατσέλη. Η συγκεκριμένη νομοθετική προσπάθεια επιχείρησε να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην φθίνουσα οικονομική πορεία της χώρας για τα φυσικά πρόσωπα τα οποία βρέθηκαν αιφνιδιαστικά επιβαρυμένα με ληξιπρόθεσμες οφειλές που αδυνατούσαν να εξυπηρετήσουν λόγω της απρόοπτης μεταβολής των οικονομικών συνθηκών.

Το αρχικό κείμενο του νόμου, ανάμεσα στις πολλές προϋποθέσεις που έθετε για να υπαχθεί ένα φυσικό πρόσωπο στις προστατευτικές του διατάξεις, προέβλεπε την υπαγωγή στην ρύθμιση μόνο οφειλών ως προς τους ιδιώτες, αποκλείοντας τις οφειλές προς το δημόσιο από το πεδίο εφαρμογής του. Η πλειοψηφία άλλωστε των οφειλών προερχόταν από συμβάσεις που είχαν συναφθεί με τα τραπεζικά ιδρύματα (με την μορφή καταναλωτικών, στεγαστικών, επιχειρηματικών δανείων ή πιστωτικών καρτών), απόρροια της γενικότερης οικονομικής ευφορίας και ανεμελιάς που επικρατούσε στον επιχειρηματικό κόσμο και στο ευρύ καταναλωτικό κοινό.

Ο νομοθέτης δεν συμπεριέλαβε τα χρέη προς το Δημόσιο στις απαιτήσεις που θα μπορούσαν να υπαχθούν στο νόμο Κατσέλη, επιβεβαιώνοντας την υπερέχουσα θέση του Δημοσίου και διατηρώντας σε υψηλά επίπεδα την εισπραξιμότητα του. Το σκηνικό όμως μεταβλήθηκε άρδην με την πρόσφατη τροποποίηση του Ν 4336/2015. Σύμφωνα με τις νέες αλλαγές, στο Νόμο Κατσέλη δύνανται να περιληφθούν, εκτός από τις οφειλές σε τράπεζες, και όλες οι οφειλές προς το Δημόσιο, τις Δ.Ο.Υ., τους Δήμους, τις Περιφέρειες και όλα τα ασφαλιστικά ταμεία (ΙΚΑ, ΟΑΕΕ κλπ υπό κάποιες προϋποθέσεις.

Ποιο συγκεκριμένα οι απαιτήσεις του δημοσίου μπορούν να υπαχθούν στο νόμο Κατσέλη εάν αυτές:

α)δεν έχουν προκύψει μέσα στο τελευταίο έτος από την κατάθεση της αίτησης του οφειλέτη,

β)δεν δημιουργήθηκαν από αδίκημα που τελέστηκε από τον οφειλέτη,

γ) δεν συνίστανται σε διοικητικά πρόστιμα και χρηματικές ποινές,

δ) δεν αφορούν υποχρέωση διατροφής συζύγου ή ανήλικου τέκνου,

ε) δεν είχαν ως αιτία την διάπραξη αδικήματος οφειλομένου σε δόλο, βαριά αμέλεια (όπως για παράδειγμα η μη απόδοση Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ) . ή η επιβολή χρηματικών ποινών ή διοικητικών προστίμων.

στ) δεν εντάσσονται στο πλαίσιο μιας δόλιας χρεωκοπίας.

Οφειλέτες που έχουν ήδη υποβάλει αιτήσεις υπαγωγής αλλά κατά τη δημοσίευση του παρόντος δεν έχει επέλθει δικαστικός συμβιβασμός αυτών, δύνανται να επανυποβάλλουν αιτήσεις προκειμένου να συμπεριληφθούν και οφειλές τους προς το Δημόσιο, παραιτούμενοι από την προηγούμενη αίτηση.

Ο νομοθέτης πιθανώς σταθμίζοντας από τη μια τα συνεχώς μειωμένα εισοδήματα των πολιτών, λόγω της παρατεταμένης οικονομικής ύφεσης και από την άλλη την επαύξηση των ληξιπρόθεσμων οφειλών προς το Δημόσιο, έκρινε ως σκόπιμο να συμπεριλάβει στην τροποποίηση του νόμου και τις οφειλές προς τους Δημόσιους φορείς κατάντιδιαστολή με τις παλαιότερες νομοθετικές του επιλογές. Η συγκεκριμένη αλλαγή, αν και επικοινωνήθηκε ως δώρο άδωρον για τους πολίτες, ουσιαστικά ελάχιστα τυγχάνει εφαρμογής και διευκολύνει τους υπερχρεωμένους συμπολίτες μας στην ομαλή επανένταξη στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας για δύο βασικούς λόγους:

Ο πρώτος σχετίζεται με την υποχρέωση σώρευσης της απαίτησης του δημοσίου με άλλες απαιτήσεις ιδιωτών και μάλιστα χωρίς την παράλληλη χρήση άλλου θεσμικού πλαισίου διευθέτησης οφειλών.

Συγκεκριμένα το άρθρο 1 παρ. 2 εδ. γ Ν. 3869/2010 προβλέπει ότι τα χρέη προς το δημόσιο δεν πρέπει να είναι τα μόνα χρέη του οφειλέτη, πρέπει να υπάρχουν οφειλές και απέναντι σε άλλους ιδιώτες. Παράλληλα ο οφειλέτης δεν πρέπει να έχει ενταχθεί σε άλλη ρύθμιση διευκόλυνσης, (όπως για παράδειγμα στις 100 δόσεις.) Αν ο οφειλέτης εντάσσεται ήδη σε μια διάταξη προνομιακής μεταχείρισης των οφειλών του από το δημόσιο μπορεί να επιλέξει να διατηρήσει αυτό το προνόμιο αλλά όχι να το ασκήσει παράλληλα με τις διευκολύνσεις του νόμου Κατσέλη. Το πραγματικά ερώτημα είναι όμως ποιος οφειλέτης του δημοσίου δεν έχει ήδη σπεύσει να ρυθμίσει τις οφειλές του.

Ο δεύτερος έχει σχέση με την φυσιολογία των οφειλών : Η οφειλή προς το δημόσιο δεν πρέπει να έχει αναληφθεί ή βεβαιωθεί το τελευταίο έτος πριν τη κατάθεση της αίτησης(άρθρο 1 παρ. 4 περ. Α΄).

Η οφειλή προς το Δημόσιο ως εκ τούτου πρέπει να είναι βεβαιωμένη με βάση τον ΚΦΔ, τον ΚΕΔΕ και τον Τελωνειακό κώδικα (άρθρο 1 παρ. 2). Το ερώτημα, που προέκυψε εύλογα είναι τι εννοείται ως βεβαιωμένη οφειλή. Την απάντηση έσπευσε να δώσει εγκύκλιος του Υπουργείου Οικονομικών (Πολ. 1103/12.10.2004), η οποία κατονομάζει ως βεβαιωμένη οφειλή εκείνη η οποία έχει υποστεί μια διαδικασία προσδιορισμού, ως προς την αιτία της, το είδος της, το έτος που αφορά και τον υπόχρεο της. Αφού τελεστεί η παραπάνω “διεργασία” εκδίδεται ο λεγόμενος νόμιμος τίτλος είσπραξης. Ουσιαστικά, λοιπόν, με την βεβαίωση το χρέος γεννάται και γίνεται απαιτητό, αλλά δεν έχει καταστεί ακόμα εισπράξιμο με εκτελεστό τίτλο.

Η απαραίτητη συνεπώς βεβαίωση οφειλών δημιούργησε ανυπέρβλητα προσκόμματα, στην υπαγωγή των χρεών προς το Δημόσιο στο νόμο Κατσέλη. Και αυτό διότι οι οφειλές πολλές φορές έχουν μεν δημιουργηθεί αλλά δεν μπορούν να υπαχθούν στο νόμο λόγω της μη βεβαίωσης τους. Η μη ύπαρξη στον νόμο χρονικών περιορισμών σχετικά με την υποχρέωση βεβαίωσης τους από τους Δημόσιους φορείς εντείνει την βραδύτητα με την οποία κινείται ο ήδη δυσκίνητος εισπρακτικός κρατικός μηχανισμός. Απότοκο της παραπάνω κατάστασης είναι η αδυναμία του πολίτη να υπαγάγει τις οφειλές του αυτές στον ν. 3869/2010 μαζί με τα χρέη του προς τους ιδιώτες καθότι δεν είναι δυνατόν αυτές να υπαχθούν αυτοτελώς εκ των υστέρων

Εάν αναλογιστούμε τις αυξημένες προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος για την συμπερίληψη των χρεών προς το Δημόσιο στις ευνοϊκές διατάξεις του νόμου Κατσέλη, αντιλαμβανόμαστε τα προσκόμματα που προκύπτουν σε πρακτικό επίπεδό. Το πολύ μικρό χρονικό διάστημα που έχει μεσολαβήσει από την τελευταία τροποποίηση του νόμου εντείνει το πρόβλημα, καθώς δεν έχουν εκδοθεί ακόμα αρκετές δικαστικές αποφάσεις, που θα διαλευκάνουν τα σκοτεινά σημεία των νέων διατάξεων.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *